Vaak zien wij ondernemers starten vanuit een passie, maar regelmatig ook vanuit een noodzaak. Negen van de tien keer is er dan geen business of bedrijfsplan gemaakt. Vaak is dit niet echt nodig, maar wij zien wel dat ondernemers die doelen stellen en deze vastleggen in (business-)plannen beter presteren dan zij die er geen een hebben gemaakt.
Ook als je al langer onderneemt kan het heel verhelderend zijn om eens een plan te maken. Want een plan kan je focus geven, maar ook een meetlat waarlangs je tussendoor kan kijken of je nog schema ligt, of dat je al verder bent dan verwacht of dat je wellicht ergens moet bij sturen omdat je een kant blijkt uit te gaan die niet bij je plan past. Let wel, het kan zijn dat je een kant uitgaat die je niet voorzien had en die veel beter bij je past, dan kan je jouw plan daarop aanpassen. Maar het kan natuurlijk ook zijn dat je door alles wat gebeurt iets bent gaan doen dat niet bij jou of jouw visie past. Alles is mogelijk, en een plan is niet in steen gebeiteld, dus kan ook indien nodig aangepast en/of aangevuld worden.
Nu horen wij regelmatig dat businessplannen zo lastig zijn om te maken, vooral omdat er ook met cijfers gewerkt dient te worden. Wij hebben een opzet gemaakt voor de volgorde waarin je te werk kan gaan, waardoor je een helder beeld krijgt en makkelijker jouw plan maakt.
Omdat er meerdere manieren zijn om een business plan te maken zullen wij hier een aantal bespreken die wij ook zelf gehanteerd hebben: the Golden Circle, Business Model Canvas en het traditionele bedrijfsplan. Het prettige van deze drie is dat ze in elkaar overgaan en je zo stap-voor-stap verder helpen.
The Golden Circle van Simon Sinek.
Een van de belangrijkste onderdelen van elk bedrijfsplan is waarom je start en wat het doel van jouw bedrijf is. Bij the Golden Circle kijk je naar de volgende drie vragen: waarom, wat en hoe (why, what and how). Je gaat ook echt in deze volgorde kijken naar jouw bedrijf.
Door het vinden van jouw Golden Circle kan jij heel gericht dat wat jij doet spiegelen aan jouw Golden Circle. Je kan jouw Golden Circle zelfs als missie statement zien, welke in het traditionele bedrijfsplan gebruikt wordt.
Zo is die voor BTW Café: ‘Wij geloven dat we de zelfredzaamheid van elke ondernemer wezenlijk kunnen verbeteren, doordat we ons echt inleven in de achtbaan van het ondernemerschap’
Simon Sinek heeft een boek over geschreven over de Golden Circle.
Business Model Canvas van Business Model Generation.
Business Model Canvas (bron: succinctstories.wordpress.com)
Het Business Model Canvas is een systeem waarbij je dieper ingaat op wat jij als persoon of bedrijf wilt zijn of bereiken. Bij het Canvas heb je 9 vlakken welke jij voor jouw bedrijf verder kunt onderzoeken. Zo ga je kijken naar wie jouw klanten zijn, welke toegevoegde waarde jij bied, met wie ga je samenwerken, welke middelen/tools ga jij gebruiken. Maar ook kijk je naar wat gaat geld kosten en wat gaat geld opleveren. Je kijkt in dit model niet specifiek naar geld bedragen, maar zoek je naar bronnen en opties.
Het leuke van dit proces is dat als je het Canvas aan de muur hangt en met post-its aan de slag gaat je een steeds duidelijker beeld van jouw bedrijf krijgt en welke kant je uit wilt. Bij ons gold zelfs dat wij meer en meer ideeën op deden en uiteindelijk zelfs zoiets hadden van: ‘eigenlijk moeten we er twee maken, want blijkbaar willen we twee kanten uit met BTW Café.
Alexander Osterwalder heeft o.a. het boek Business Model Generation en Business Model You geschreven. Deze bevatten uitleg en voorbeelden over het Canvas.
Het traditionele bedrijfsplan
Het bedrijfsplan waar jij en wellicht velen met jou van huiveren is degene met alle cijfers en uitwerkingen erin, welke vaak pas wordt gemaakt als er een financiering nodig is.
Maar wist je dat je deze ook kan gebruiken om richting aan jouw bedrijf en/of plan te geven of om te zien hoe jouw financiële positie het komende jaar gaat zijn?
In het bedrijfsplan begin je altijd eerst met algemene informatie: wie ben jij, wat is jouw bedrijf en bedrijfsvorm, welke diensten/producten wil je gaan leveren, het marktonderzoek, je marketingplan. Dit gedeelte is echt een tekstgedeelte en kan voor een groot deel gevuld worden met de informatie die jij in de vorige twee vormen hebt opgeschreven.
Het tweede deel is echt een onderdeel van voornamelijk cijfers: het financiële plan. Dit onderdeel bevat de investeringsbegroting, de financiële begroting, exploitatiebegroting, liquiditeitsbegroting, beginbalans en een break-even analyse. Hierbij stel je alle begrotingen op in drievoud: in het slechtste geval, in het beste geval en in een reële/normale situatie.
Met de investeringsbegroting kijk je welke investeringen nodig zijn om jouw bedrijf of product te starten. Hier staan bijvoorbeeld grondstoffen en machines (als je goederen maakt), website kosten , computers en printer op. Ook kan je hier vermelden hoeveel geld je op de bank wilt hebben bij de start om de eerste (overige) kosten te betalen.
De financieringsbegroting laat zien hoe en waarmee je het in de investeringsbegroting bepaalde bedrag gaat bereiken: eigen geld inbrengen, lening bij de bank, lening bij andere partijen.
Met de exploitatiebegroting laat je zien welk resultaat je denkt te behalen met de schattingen die je nu gemaakt hebt. Omdat je hier de resultaten laat zien in alle drie de situaties kom je er ook achter wat je mogelijke winst of verlies zal zijn. De exploitatiebegroting bevat de omzet (verkoop excl. BTW) en de bijbehorende kosten (excl. BTW).
Bij de liquiditeitsbegroting kijk je hoeveel geld er in een periode (bijv. maand) ontvangen en uitgegeven wordt. Hou hier ook rekening met het feit dat je klanten hebt die later betalen, maar ook leveranciers waar jij later naar overmaakt ivm de betalingstermijnen. Het voordeel van een liquiditeitsbegroting is dat je heel goed kan zien in welke maand je geld te kort komt en in welke maanden je geld opzij kan zetten.
In de beginbalans zet je de bezittingen en schulden van het bedrijf bij start van het (boek)jaar of van de onderneming. Je legt hiermee de basis voor jouw administratie.
De break-even-analyse wordt voornamelijk gemaakt bij productiebedrijven. Hier ga je namelijk kijken hoeveel verkopen je dient te realiseren om minimaal de productiekosten van jouw 3 scenario’s te dekken.
Voorbeelden van businessplannen vind je bij: Qredits, Rabobank Start Proof, ikgastarten.nl
Er zijn veel partijen die een standaard ondernemersplan aanbieden welke je kan invullen. Daarnaast zijn er ook bedrijven die jouw gehele plan kunnen schrijven.
Let wel op: zorg ervoor dat plan jou laat zien en bij jou past, het jouw passie laat zien en dat het reële cijfers heeft. Beoordelaars van leningen zien dagelijks vele plannen voorbijkomen, waarvan de meeste niet echt passie of eigenheid tonen omdat de aanvrager enkel de ‘invuloefening’ hebt gedaan. Dit kan als een negatief punt bij de aanvraag gezien worden.
Wat handig is om te doen: zelf het plan schrijven en daarna met een deskundige kijken of jouw cijfers kloppen, of je niet iets vergeten bent en dat je niet iets te rooskleurig bent geweest met jouw cijfers.